Video

Mehmet Latifi

1 Gusht 2008 - Është emri më i njohur në fushën e ilirologjissë që e ka bërë të njohur anekënd botës ndër studjuesit dhe bibliografët jo vetëm të rajonit tonë-tha në fillim të mbrëmjes kushtuar akademik Aleksandër Stipçeviqit, botuesi Fatmir Toçi, në mbrëmjen kushtuar këtij shkencëtari të madh arbëresh, në kuadër të panairit të librit në Ulqin, ku ishin tubuar një numër i madh dashamir të librit, shkencës, kulturës, me një fjalë një tubim elitar.

Emri i Aleksandër Stipçeviqit, është shumë i madhë, jo vetëm në botën shqiptare dhe jo vetëm në qarqet akademike të Ballkanit e mesdheut, por edhe më gjërë.

Vepra e tij është përkthyer në shumë gjuhë të botës, duke filluar nga italishtja, anglishtja e deri tek gjuhët arabe dhe farsi (persishten e vjetër dhe iranishten e sotme).

Vepra e Aleksandër Stipçeviqit është shkruar në mënyrë të përkryer për ilirët që është përkthyer edhe në gjuhën shqipe, fillimisht e botuar në Kosovë, dhe e ribotuar në Shqipëri nga “Toena’ me disa intervenime kryesisht gjuhësore, me ndihmën e akademik Muzafer Korkutit, një nga arkeologët më të shquar që ka Shqipëria dhe ndër më të njohurit në botën e shkencës së arkeologjisë.

Vetë akademiku Aleksandër Stipçeviqi thotë: “Historia e shoqërisë njerëzore fillon me librin. Libri është forma më universale e komunikimit, informimit dhe edukimit të një shoqërie në të gjitha epokat”.
Aleksandër Stipçeviqi i ka rrënjëtnga arbëreshët e Zarës, të ardhur nga rrethi i Ulqinit, nga Shestani, që e kanë ruajtur kulturën e tyre, që është një thesar për të cilin është e interesuar për studime edhe vetë UNESCO. Sepse, duke studjuar këtë kulturë, studjohet historia e një populli, popullit shqiptar në Europë.

Ai, për fat të mirë tonin, në të gjitha konferencat ku ka marë pjesë, në të gjitha publikimet, prononcimet publike në të gjitha rrethanat politike e ka filluar me fjalët:”Unë jam shqiptar, arbëresh, nga Shqipëria, nga arbëreshët e Zarës. Këto fjalë ia shtojnë vlerat figurës së madhe të akademik Aleksandër Stipçeviqit, krahas vlerave që ka dhënë ai në fushën e arkeologjisë, e sidomos për periudhën e ilirëve”-tha mes tjerash Tatmir Toçi dhe shtoi:” Stipçeviqi është pa dyshim ilirologu më i madhë që ka bota shqiptare , rajoni dhe bota, me studimet që ai ka bërë për ilirët. Këtë e dëshmon se libri “ilirët” është botuar e ribotuar nëntë herë në italisht, shqip, kroatisht e gjuhë të tjera”.

Për punën e tij në fushën e arkeologjisë, ilirologjisë, balkanologjisë e shumë fusha të tjera shkencore, akademik Aleksandër Stipçeviqi është nderuar nga presidenti I Shqipërisë, me Urdhërin “Naim Frashëri i Artë”, para pesë vjetëve.

Në këtë mbrëmje, fjalë rasti për akademik Aleksandër Stipçeviqin mbajti edhe basri Çapriqi, i cili mes tjerash theksoi: Aleksandër Stipçeviqi është një autoritet i shkencës që ia ka dhënë një jetë të tërë dhe një dimension të veçantë ilirologjisë dhe librit. Që kurë sumerët e kanë ideuar ose e kanë menduar librin, që nga shekulli i pestë p.e.s., libri ka kaluar nëpër faza të ndryshme të cilat Stipçeviqi i përfshinë nga ideja e deri në daljen e librit në treg”.

Historia e librit lidhet me inkvizicionin, djegjen, ndalimet, cenzurat dhe autocenzurat etj, nga regjimet e kaluara e deri në shekullin e njëzet.
“Nëse sumerët ishin ata që e krijuan librin, ne do të jemi ata që do ta zhdukim librin, është një parashikim apokaliptik, sepse gjithnjë e më shumë ka zëra se librit do ti vijë fundi”-theksoi Basri Çapriqi.

Ilirologjia është politizuar tej mase më 1981, e sidomos vazhdimësia iliro-dardane, kur u zhvilluan edhe debate të mëdha që arritën deri në komitetet qëndrore t ëish sistemit dhe jorastësisht duke imponuar se shqiptarët nuk kanë preajrdhje nga ilirët-përfundoi Basri Çapriqi.

Akademik Muzafer Korkuti, i ftaur për nderë të kolegut të tij Aleksandër Stipçeviq, në fillim të paraqitjes së tij tha: “Jemi bashkëpatriot sepse i takojmë një fushe kërkimore dhe studimore të përbashkët. Që si student ai e ka bërë të qartë pozicionin dhe përcaktimin e tij me fjalët:” Me ilirët kam vendosë të merrem që si student i arkeologjisë nga fakti se nuk mund të studjohet e kaluara e Ballkanit, pa e njohur elementin ilir. Çdo gjë në Ballkan fillon me ilirët”.

Në vazhdim, akademik Muzafer Korkuti shtoi:” Si arkeolog, bibliograf, ilirolog, balkanolog, e arkivist i shquar e kulturolog, e dëshmojnë edhe veprat dhe librat e tija të botuara”.

Në këtë kontekst, duhet përmendur se akademik Aleksandër Stipçeviqi ka botuar 39 libra-botime monografike. Pas tijë janë 113 artikuj e referime shkencore të botuara shqip, italisht, kroatisht etj, si dhe 77 reçensione vëzhgime etj.

Sipas akademik Korkutit, në veprimtarinë e Aleksandër Stipçeviqit janë dy binary kryesor, e ato janë: arkeologjia dhe bibliografia, që është shumë vështirë të ndashë se ku mbaron njëra e ku fillon tjetra, sepse janë të ndërlidhura mes veti.

Shqiptarët e sotëm, falë edhe akademik Stipçeviqit, ndihen si pasardhës të vetëm të ilirëve. Ai thot: “Ilirët nuk janë zhdukur prej Ballkanit as në kohën e dyndjeve të mëdha të sllavëve, e as pas vendosjes së tyre në këto vise”. Këto formula duhet ti dije çdo pasardhës i ilirëve, çdo shqiptar.
Akademik Aleksandër Stipçeviqi, ka qënë mentor i 96 studentëve, 34 herë ka qënë mentor për master dhe 4 herë për doktoraturë. Është shembull unikal i mbajtjes së shënimeve, që nënkupton se është një model se si duhet të punohet.

Duke marë fjalën në këtë mbrëmje, akademik Aleksandër Stipçeviqi mes tjerash theksoi: ”Jam për herë të parë këndej, prej nga janë të parët tanë-nga Shestani, që i vizitova sot për të parën herë dhe arrita ta kuptoj pse ata janë shpërngulur duke kërkuar vend tjetër për të jetuar. Vizita në Shestan, ishte për mua një përjetim i veçantë. Mua gjithmonë më ka munguar koha, gjithmonë më ka lënë mbrapa”.

Lidhur me angazhimet e tija momentale, ai theksoi se pasi ka përfunduar disa projekte të mëdha për historinë e librit dhe punime tjera, tani është duke punuar një vepër voluminoze për arbëreshët e Zarës. Tani në ditët e pleqërisë, do ti këthehem arbëreshëve, traditës etj, që jam duke grumbulluar materiale sepse disa njerëz munden në ndërkohë të vdesin dhe të marin me vete dhe të zhdukin shumë gjëra.

Lidhur me qytetin mikpritës të Ulqinit, Aleksandër Stipçeviqi theksoi:”Unë kam menduar se Ulqini, sipas mendimit tim, është qytet i gusarëve e tani e shoh se është qytet i turizmit, urban dhe modern. Kjo më ka befasuar për të mirë”.

Në vazhdim, për kënaqësinë e të pranishmëve, para një publiku elitar nga Ulqini, Kosova, Shqipëria, Maqedonia e vise tjera shqiptare, akademik Aleksandër Stipçeviqi vazhdoi në gjuhën e arbëreshëve të Zarës :” Kam san se kom me fol disa fjal në arbënisht. Un di ket gjye çish folet në Arbënesh afër Zare. Kom ken shum er në Tiran, në Prishtin e Shkup, por nuk e kom sua kete gjyen oficiale, apo çish folet letrare në Tiran. E pra un di veç ket gjye çish folet në Arbënesh”(Kam thënë se do ti them disa fjalë në arbërisht. Unë e njoh vetëm këtë gjuhë, që flitet në Arbënesh afër Zare. Kam qënë shumë herë në Tiranë, Prishtinë e Shkup, por nuk kam arritur ta mësaoj gjuhën zyrtare, apo siç quhet gjuha letrare ashtu siç fklitet në Tiranë. Pra, unë e njoh vetëm këtë gjuhë që flitet në Arbënesh).

Pasi u përshëndet me duartrokitje të mëdha, ai vazhdoi: “Kjo gjye pak ko pak e k obo të veten, keto generatat çish po vin nuk po din arbënisht e ne po bomi ni luft për me e rua kete gjye. Është adër 300 vjet që kemi arlur atje e shum jon shpi çish folin sot ship-arbënisht”. (Kjo gjuhë, pak nga pak dhe dalngadalë e ka bërë të veten se këto gjeneratat që po vijnë nuk do të dijnë arbërisht , ndërsa ne jemi duke luftuar që ta ruajmë këtë gjuhë. Kanë kaluar 300 vjet që kurë kemi ardhur atje, por janë shumë shtëpi që e flasin edhe sot shqipen-arbërishten).

Lidhur me kontaktet me shqiptarët kudo qoftë, Aleksandër Stipçeviqi shtoi:” Kur do gji kom ndesh ndonjë pe Krajine si prof. Anamalin, vicerekrorin e Univerzitetit të Tiranës prof.Kraja etj, me gji ata që kom ndesh pe kësaj one, pe këtyre katundeve, ata gji më ko mor vesh çish kom fol, po mua mu ko ken pak mo rand mi mor vesh ata çish folin në gjye letrare, e un xhdo fjal nuk muj me dit”. (Kurdo që kam takuar ndonjë nga Krajina si prof Anamalin, prorektorin e Universitetit të Tiranës prof. Krajën etj, me të gjithë ata që jam takuar nga këto anë, nga këto fshatra, ata të gjithë më kanë kuptuar se çfarë kam llafosur, por për mua ka qënë pak më vështirë dhe më rëndë që ri kuptoj ata se çfarë flasin në gjuhën letrare, e unë nuk mundem të dijë çdo fjalë).

Ardhja e Aleksandër Stipçeviqit në Ulqin, vetë profesorit të nderuar i ka bërë përshtypje dhe është ndier i kënaqur, ose siç shprehet vetë “ma kanda” (më pëlqen), por shpreson se edhe nikoqirët, së bashku me mysafirët që verpjnë në Ulqin, të cilët kanë pasë mundësinë për ta blerë librin e tij të ribotuar “Ilirët, historia, jeta simbolet e kultit “, mbase poashtu kanë ngelur të kënaqur në këtë mbrëmje të paharrueshme në Ulqin.

Kryetari i komunës së Ulqinit, Gëzim Hajdinaga, në shenjë respekti, zonjës Stipçeviq, i dhuroi një buqet me lule të freskëta dhe një kësulë femre, artizanale, e punuar me fije ari dhe argjendi, ndërsa akademikut Aleksandër Stipçeviq, i shuroi një anije minijaturë, tëp o atyre “gusarëve të dikurshëm” ilir, që kontrollonin hyrje daljet në Adriatik.

Hermesnews©AllRightsReserved
Çdo riprodhim i paautorizuar ndëshkohet sipas ligjeve në fuqi.