Video

31 Korrik 2008 - Kënga Polifonike Labe në përgjithësi dhe ajo Vranishtiote në veçanti dallohen për zërin e tretë, ose siç njihet në gjuhën popullore Hedhësi i Këngës. Ky rol është shumë i rëndësishëm dhe tepër i domosdoshëm, pasi është zëri i tretë ai që mbështet marrësin dhe kthyesin, është ai zë që i jep miratimin vazhdimit të këngës, është ai zë që nxit dhe zbukuron marrjen e marrësit dhe kthesën e kthyesit, është zëri që lidhet me zërin e katërt, pra me ison, duke i bërë këta të fundit “të lundrojnë” lehtë në lundrën e këngës.

Po të bënim një krahasim me artin ushtarak, do t’i përcaktonim: Marrësi është Komandanti, që jep Urdhrin, Kthyesi është komisari që përgatit zbatimin e këtij urdhri, kurse hedhësi është Shefi i Shtabit që vë në zbatim këtë urdhër së bashku me Iso-Ushtarët, që i japin “Fitore betejës”, që i japin lavdi “luftës” Këngë. Është e njohur dhe e përmendur në Labëri kënga e Vranishtit për origjinalitetin e veçantë të hedhjes.

Gjatë vibracioneve dhe kadencave që kryen marrësi, ai që i jep shpërthime është hedhësi, duke alternuar në harmoni zëri parë-zëri i tretë, kur ulet njëri ngrihet tjetri dhe anasjelltas. Hedhësi i jep këngës lezet e nur, bukuri e hijeshi. Janë të njohur në vite hedhës të shquar, si: Dalan Janushi, Naim Kanani, Demo Gjoleka, Kadri Guri, Jakub Gjikondi, Sheme Pazoj e shumë të tjerë.

Po do mbeten të skalitur në kujtesën historike të këngës së Vranishtit, katër zëra të mrekullueshëm, sa të ngjashëm, aq dhe dallues, sa të freskët, aq edhe gurgullues, pa këta zëra fama dhe lavdia e këngës tonë nuk do të njihte këto lartësi. Jo të radhitur rastësisht, por edhe sipas moshës dhe sipas kohës që kanë dhënë dhe japin edhe sot zemrën dhe shpirtin e tyre në këngën e vallen shpirto vranishtiote.

I shquar që në vitet e para të grupit Polifonik, pra në vitet gjashtëdhjetë Zëri brilant i Hedhësit Nase Habili, me këngët mbresëlënëse të Incizuara në Radio Tirana në vitet 1967-1968: Kapedan o Skënderbe, Jelek Verdha Veshura, Malet e Vranishtit borë dhe në verë, Kënga për Heroin Hysen Çinon, Salinë pse se dëgjojmë etj., me marrësit: Qazim Jonuzi, Çano Memaj, Lesko e Arap Caloleskaj, me marrëset Sadihana Brahimi e Azime Skëndaj.

Këto vlera, kjo pasuri do të vlerësohet, nderohet e respektohet dhe do t’u shërbejë në vazhdimësi brezave të rinj të këngës Vranishtiote.
Në vitet Shtatëdhjetë të shekullit njëzetë, një tjetër zë i veçantë do të spikat për temperamentin dhe forcën shprehëse, ky do të ishte zëri i Zini Janushit. Të gjitha këngët e përmendura të grupit të Vranishtit në këto vite e dekada të fund shekullit njëzet e shekullit njëzetenjë, veçanërisht ato të tabanit shtruar vranishtiot, do të ketë gjurmë, notat tingullin e zërit melodioz të Ziniut. Ka rreth dyzet vjet që Zini Janushi derdh shpirtin e pikon zemrën në këngën e të parëve tanë. Poeti Avni Varfi ka fiksuar:

Sa bukur ja hedh Ziniu/Është i treti pas Sinanit/ Jep sinjal se filloi shiu/ I nis gjëmimet Sazani... Është fakt interesant që edhe Nase Habili edhe Zini Janushi kanë qenë mjeshtër në zanatit e punimit të hekurit. Ata edhe kudhrën dhe hekurin e bënin të këndonte. Këta të dy hedhës do të jenë shkollë e hapur për të rinjtë dhe për fëmijët e shkollës për ta çuar më përpara e për ta ngjitur më lart: Këngët dhe vallet e shpirti/ janë thesare të Vranishtit... Kështu këndojnë një këngë fëmijët e shkollës së Horës.

Një tjetër zë i veçantë dhe me vlera të mëdha në rolin e hedhësit është Spiro Çino. Para plot tridhjetë vjetësh në vitin 1978, në incizimet e muajt Mars të atij viti në Radio-Televizionin Shtetëror, do të bënte “Shou”, siç përdoret sot, hedhja e Spiros në këngë: Tre vëllezër idealesh dhe Nëna Labe Heroinë, me Marrëse Leonora Shkurti dhe kthyes Arap Çeloleskaj. Këto dy këngë të rralla për atë kohë jepeshin edhe dy herë në ditë në radio, pasi kishte për to kërkesa të panumërta.

Hedhësi Spiro Çino me talentin që e karakterizonte dhe me pasionin që si mungonte harmonizoi hedhjen e traditës me risi, duke u bërë ai si Kryhedhësi i Labërisë në këtë variant. Në hedhjen e Spiros bashkohen jehona e maleve me flladin e fushave, dallgëzimet e detit me valët vallëzuese të tij. Avniu vargëzon: Spiro ke një zë të butë/ Je si gjalpi përmbi bukë...

Në gjurmë të Spiros, eci hedhësi më i ri Teki Kanani, që me zërin e tij tepër të veçantë e plot muzikalitet i ka dhënë e shtuar vlera të reja këngës Vranishtiote. Në këngët e viteve të fundit, të marrësit Arap Çeloleskaj dhe kthyesit Sinan Gjoleka është vlerësuar, jo vetëm brenda vendit por edhe në Festivalet ndërkombëtare Bordo Francë, Hambur Gjermani, Drenas-Kosovë, në Radion Franca etj. Tekiu si hedhës ka krijuar një individualitet të padiskutueshëm dhe për moshën e re, ai di t’i japë edhe më shumë këngës së Vranishtit. Tekiu pati fatin e madh që ishte që i ri në krah të Virtuozëve të këngës dhe valles Vranishtiote.

Tekiu jep ndihmesa edhe me Grupin e fëmijëve të shkollës Hora së bashku me Arapin. Patjetër që do të dalin zëvendësues të këtyre mjeshtrave. Talent nuk mungojnë, pasioni dhe dashuria e fëmijëve për këngën dhe vallen e vendit është i madh. Duhet punë dhe puna ka filluar.

Më datën 29 Prill 2008, Profesori i Universitetit Kobek Kanada prof. Francis Corpataux, do të befasohej dhe mrekullohej, kur incizoi dhe filmoi grupin e Fëmijëve të Shkollës Hora. - Unë, tregoi Profesori, që kur u nisa nga Kanadaja planifikova të vij në Vranisht për të shijuar këngët tuaja të mrekullueshme të shpërndara në internet nga Radio Franca, por kur shikoj këtu këta fëmijë të shkëlqyer që këndojnë kaq mrekullisht jam shumë i befasuar, shumë i emocionuar, por mbi të gjitha shumë i mrekulluar, kështu u shpreh Profesori i Nderuar i Universitetit Kobek të Kanadasë. Ai kur u largua deklaroi: Do të vij përsëri në Vranisht, do të vij të shijoj këngët dhe mikpritjen Tuaj.

- Është detyrim i madh të shkruash për ata që i dhanë këngës së Vranishtit vlera të mëdha, e ngjitën në lartësi të reja, i dhanë një emër të nderuar. Dhe këta përveç marrësve, thyesave dhe hedhësve, janë edhe ata që unë i titullova “{ushtarë”, pra ata që mbajnë iso. Këta janë të shumtë, por duhet të bësh dallim për ata që janë shquar.

Armata e madhe e zërit të katërt në Vranisht, po të bëjë anketa dot radhiteshin në krye Kastriot Limoj, Bashkim Canodemoj, Laver Alikaj, Zini Janushi, etj. Mendoj se bashkëpunëtor i ngushtë me bilbilat e këngës Vranishtiote edhe në emër të tyre Falënderoj dhe Përshëndes Gazetën tonë të dashur Hora për punën e lavdërueshme që bën, edhe në popullzimin e këngës sonë.

Hermesnews©AllRightsReserved
Çdo riprodhim i paautorizuar ndëshkohet sipas ligjeve në fuqi.