Video

Beqir Sina & Halil Rama

27 Korrik 2008 - Hiqmet Ndreu, lindi në fshatin Sllovë - Peshkopi, në vitin 1928. I biri i Islam dhe Hyrie Ndreut, ose i pari i pesë fëmijëve të kesaj familje pinjollësh. I biri i denjë e njerës prej familjeve më të mëdha shqiptare, e fisit Ndreu, më zë, dhe e i njohur si - Familja e Deres se Madhe së Ndreut të Sllovës (Dibër) ose e familjes e cila njihet nga këto anë si nji prej atyre fisve të cilat bënin pjesë në "Kuvendin e Burrave", të thirrur "Shtatë Malet e Dibrës". Ndërsa vet babai i tij Islami, është djali i madh i Cen Elez - Ndreu.

Miqësia mes dy familjeve të mëdha thuhet se lidh në luftën e Kolosianit. Aty, u lidh besa mes Spahis së Lumës me Ndreun e Dibërs, për t'u bërë edhe miq. Madje dy fiset duke bërë këtë miqsi me Xhaferr Spahiun vellanë e patriotit të madh, një ndër mësueseve të parë të gjuhës shqipe në Kosovë, Islam Spahisë së Lumës, korifeut të Lumës, patriotit intelektual, i cili hapi edhe shkollat e para shqipe, në zonën e Lumës e të Prizerenit, dy familjet më në zë të këtyre anëve, i dhanë më shumë shtytje bashkimit të shqiptarëve nga këto anë, në luftën kundra çizmes së okupatorit dhe sundimit komunist.

Hiqmeti, si fëmija i parë e kësaj dere (Islam Ndreut), kur i ati i tij ishte në detyrë në atë kohë, dhe ishte i punësuar, si zyrtar i qeverisë së at'hershme në zonën e Zerqanit të rrethit të Dibërs, do të merrte edhe edukimin e tij të parë, në shkollat e kësaj zone, e cila njihet për një nivel të lart arsimore në këto anë.

Sikurse, edhe vetë i ati i Hyqmetit - Islam Ndreu, një intelektual dhe paritot i madh, pasi kreu shkollën fillore, dhe 8- vjeçare, u regjistrua dhe përfundojë edhe shkollën e Fulcit në Golem - Kavajë. Pasi përfundojë shkollën, ai shkoi me shërbim si prefekt i Ulqinit. Kohë, kjo ku vetë Hiqmeti at'here i vogël kreu shkollën 8-vjeçare atje, pra në Ulqin. Bëhet fjalë për periudhën 1928 -1936.

Për këtë edhe në librin me kujtime të Fulcit, përmendet disa herë edhe familja e Cen Elezit. Si një ndër familjet e para dhe të vetëmet në atë kohë, që me forcat dhe diturinë e tyre, kishte futur elektrikfikimin në të gjitha shtëpit e fisit. Kjo gjë i bëri përshtypje të madhe në atë kohë , edhe drejtorit amerikan të shkollës që mbante emrin e tij Harry Fulc, i cili kishte shkuar deri në Sllovën e thellë, si mik i familjes Ndreu, nga një fshat i thell malor ky i Dibrës, fshat i dalluar për qëndresën dhe luftën kundra hordhive turke dhe shovinistëve sërb në këto anë.

Kështu që, në vitin 1942 Hiqmeti regjistrohet në shkollën e "Mesme të Tiranës", deria sa e përfundojë atë dhe në vend të "deftesës", studenti i shkëlqyer dhe me një talent të rallë, mori në dorë urdhëresën e qeverisë së Hoxhës, për t'u interrnuar në kampet e punës së detyrueshme. E filloi në rrethin e Beratit - Kuçovë, së bashku me qindra familje të tjera patriote, nga të gjatha anët e Shqipërisë.

Në korrik të atij viti si shumë i ri që ishte, e liruan dhe ai kthehet në Sllovë në të njëjtën kohë që pjesa më e madhe e familjes së tij qëndronte ende në llogoret e interrnimit, e burgjet e presekutimit komunist, në Tepelenë, Porto Palermo, Fabrika e Tullave, kampi i Maliqit, kampi i Radostinës, kapi i Kriporës së Vlorës e tjerë. Me të mbushur moshën e dërgojnë të shërbejë në një repart pune në ushtrinë shqiptare. Lirohet nga ushtria pasi kreu atë me pune dhe kujdes për të mos rënë viktim dhe internohet përsëri. Por, kësaj rradhe në një kamp tjerë të punës së detyrueshme - në kampin e e fshatit Llakatundë - zonat e thella të lumit të Vlorës.

Hiqmet Ndreu arratisja e tij nga Shqipëria dhe vendoseja me banim të përhershëm në Australi

Në vitin 1952 së bashku me dy kushërinjët e tij Faik e Nazmi Ndreu, arriti në saj të aftësive të tija të arratiset. Si fillim doli në ish- Jugosllavi ku menjëher u arrestua dhe u dërguan në burgun e Gerovës në Kroaci. Deri sa më 1956 emigroi nga Ish Jugosllavia për në perendim, në Itali.

Për këtë në librin e tij publicistik me titull "Një thirrje Mëmedhut" në parathënjen e tij shkruhet, se "Çfarë ka ndjerë vallë djaloshi 18 vjeçar, nipi i Elez Isufit, tek kapërcente kufirin shqiptar në vjeshtën e largët të vitit 1952? Brengë të pashoqe, acar që thua do t'i nginte shpirtin dhe gjithsesi keqardhje. Keqardhje për legjendën e nëpërkembur të fisit, për kullat e djegura të Sllovës nga serbi, gjermani italiani, për diktaturën hoxhiste që do të ndiqte hap pas hapi edhe jetët e sapoçeluar të shqiptarëve pas luftës vëllavrarëse ideologjike.

(Për nga mënyra se si kjo diktaturë i përndoqi shqiptarët që besuan dhe luftuan për lirinë në të gjitha dimensionet e saj, do të ndjehej latant edhe vetë mekanizmi i lashtë kristian i torturës i simbolizuar në rrathët e ferrit). Gjithësesi brenda kësaj keqardheje, kanë regetirë kurdoherë thengjitë e shpresës për ardhmërinë e kombit. Ata nuk u shuan anjëhëherë nën ritmin e një zemre që rrahu nën një qiell të paanë shprese. Fjala e tij, zëri i dridhëshëm përtej oqeantin deri në Australinë e largët dëshmojnë përë këtë.

I frymëzuar gjithë jetën e tij nga patriotët e mëdhenjë prindërit e tij Elez Isufi - Ndreu, Suf Xhelili - Ndreu dhe Cen Elezi - Ndreu, të cilët qenë edhe udhërrëfyesit e bindjeve të tija patriotike, gjatë gjithë jetës, fillojë të merrej në kampet e emigrantëve në Itali me veprimtari atdhetare e patriotike, duke u lidhur me patriotët e tjerë në atë kohë, të cilët qëndronin në këto kampe pasi ishin arratisur me ardhjen e mortajës komuniste në Shqipëri.

Në vitin 1957 nga Italia, për arsye vetjake zgjodhi Australinë e largët, për të emigruar. Ku edhe atje si veprimtar dhe njeri shumë aktivë sidomos për çështjen kombëtare, u lidhë me grupet shqiptare patriotike e anti -komuniste atje. Duke nisur vprimtarinë e tyre me idenë e bashkimit të të gjithë trojeve shqiptare nën një flamur, çlirimin e shqiptarëve nga mortaja komuniste, demokratizmin e Shqipërisë, dhe për të drejat e liritë e shqiptarve në trojet etnike.

Pra, për Hiqmetin vemprimtaria dhe aktiviteti tij kishte vetëm një Shqipëri dhe një çështje shqiptare, si në Shqipëri, Kosovë e Çamëri dhe viset e tjera të okupuara nga sërbët. Ai u dallua në Australi, komunitetin shqiptarë , si një ndër udhëheqësit e demostratave, për lirinë e të drejtat e shiqptarëve, të mohuara dhë shkelura brabarisht në Maqedoni, Mal të Zi, Preshevë, Bujanovc, Medvegje e Çamëri. Për 23 vjet punojë në radion A3 të Melburnit, dhe u morë me shkrime publicistike.

Nipi i tij Çezar Ndreu, thotë se Hiqmet Ndreu, vdiq javën e kaluar në një nga spitalet publike të Melburnit- Australi më 14 korrik. 2008, datë kjo që përkon perafresiht edhe me vdekjen e të jatit të tij Islam Ndreu, i cili vdiq 20 vjet më parë, më 20 korrik 1988, në kampin e të interrnuarve në Lubonjë të Vlorës. La pas vetes vëllanë Pellumbin e Kapllanin, motrën Kujtimen(motra tjetër Arife e martuar tek Valerët, ka vdekur para pesë vjetëve).

Gjithashtu ka lënë edhe një vajzë me emrin Selvie, në Australi, e cila e kujdes deri në ditën e vdekjes. Dhe u përkushtua deri në dërgimin e trupit të tij në vendin e të parëve - varrezat e fisit Ndreu ngritur në fshatin Sllovë - Peshkopi. Vendi, ku trupi i tij tani trete i qetë siapas edhe amanetit që kishte lënë ai vetë të tretej me eshtrat e Elez Isufit - Ndreu, Suf Xhelilit - Ndreu e Cen Elezit- Ndreu, të cilët lanë emër të madh në historinë e Shqipërisë, shpreht i hidhruar nipi i tij Çezar Ndreu

Shtypi i Shqipërisë për Hyqmet Ndreun

Hyqmet Ndreu lindi në vitin 1928. Ai është djali i parë nje nga fëmijët e Islam Nreut dhe Hyrie Ndreut. Islami babia i tij eshte femija i pare nga 24 femijet e Cen Elezit, të birit të Elez Isufit nga Sllova e Dibrës, i cili edhe gjatë periudhës së regjimit komunist, është njohur dhe vlerësuar si një nga patriotët më të mëdhenj përkrah Bajram Currit. Duke qenë se Cen Elezi ishte një nga nacionalistët dhe antikomunistët më të njohur në të gjithë Veriun e Shqipërisë, në marsin e vitit 1946, regjimi komunist e shpalli atë armik.

Nisur nga kjo dhe për t‘i shpëtuar arrestimit nga Brigadat e Ndjekjes, Cen Elezi u largua nga shtëpitë e tij në Sllovë të Dibrës, dhe qëndroi i mbajtur nën mbrotje nga familjet më dha të Dibrës në male së bashku me disa nga vëllezërit dhe djemtë e tij. Pasi qëndroi për disa kohë në arrati, në vitin 1952 së bashku me dy kushërinjët Faikun dhe Nazmiun u arratis nga Shqipëria dhe doli në ish Jugosllavin, e cila sot nuk egsiton më.

Që nga viti 1946, kur Cen Elezi doli në mal në arrati, regjimi komunist i Tiranës ia internoi familjen, me gra dhe fëmijë, në fillim në Kalanë e Beratit, më pas ën Porto Palermo, Tepelenë e kriporen e Vlorës. Një nga ata fëmijë që u internuan në atë kohë në Berat, ishte dhe nipi i Cen Elezit, Hyqmeti, i cili në atë kohë nuk ishte më shumë se një djalë sa po "kishte çeluar" sytë.

Hiqmeti rrjedh nga fisi Ndreu i Sllovës, i cili është një nga fiset më të njohura jo vetëm të Qarkut të Dibrës, por edhe në të gjithë Shqipërinë. Babai i Hiqmetit, është quajtur Islam Ndreu i një gjaku e i një dere me patriotin e madh Cen Elezi Ndreu, nacionalistit e anti komunistit që pasi u përndoq në mënyrën më barbare nga regjimi komunist i Enver Hoxhës, u arratis në ish- Jugosllavi me disa nga djemtë e tij ku dhe vdiq në burgun e Shkupit nga torturat e sllavokomunistët titistë në vitin 1949 (shënim: këtu së bashku me rreth 20 burra të tjerë, trima e patriot, anti kominusta janë vraë edhe dy xhaxhallarët e mij Ferit dhe Rushit Sina).

Trungu i familjes së Hiqmet Ndreut, përveç të jatit Islamit, e gjyshit Cen Elezit, vazhdon edhe më tej me stërgjyshin e tij Elez Isufin, i cili është tepër i njohur jo vetëm në të gjithë Shqipërinë, por dhe në historinë e Ballkanit. Pas Elez Isufit - Ndreu, Suf Xhelilit - Ndreu e Cen Elezit- Ndreu, të cilët lanë emër të madh në historinë e Shqipërisë, gjatë viteve të pushtimit fashist të Shqipërisë, nga trungu i fisit Ndreu dolën edhe burra të tjerë jo më pak të njohur që e vazhduan më tej traditën patriotike të asaj familje.

Ndër ata ishin Dali Ndreu dhe Esat Ndreu, të cilët me gradat e Gjeneralit e Kolonelit drejtuan formacionet e mëdha partizane gjatë Luftës Antifashiste. Por i gjithë ai kontribut i madh që dhanë për Shqipërinë burrat e kësaj familje, u fshi menjëherë fill mbas mbarimit të Luftës nga regjimi komunist i Enver Hoxhës, i cili i ndoqi dhe i persekutoi në mënyrën më barbare pinjollët e atij fisi, duke filluar nga Cen Elezi, Daliu e Esati e me rradhë Xhelal Ndreun, Mehdi Ndreun, Xhetan Ndreun, Mersin Ndreun, Gani Ndreun, Selman Ndreun, Tafil Ndreun, Riza Ndreun, Isa Ndreun e deri tek brezi i Hiqmet Ndreut, që për t'i shpëtuar hakmarrjes komuniste morën rrugët e mërgimit duke u arratisur nga Shqipëria.

Si rezultat i atij genocidi të pashembullt që ndoqi regjimi komunist i Hoxhës ndaj kësaj familje, 6 burra u varanë apo u pushkatuan, 20 të tjerë u dënuan me mbi dhjetë vjet burg, 12 djem u arratisën nga Shqipëria për t'i shpëtuar përndjekjeve dhe 55 familje të tjera nga trungu i Ndreve u dërguan nëpër kampet e internimit ku vuajtën nga viti 1946 deri në 1991-in. Një nga ata djem të këtij fisi të njohur që për t'i shpëtuar përndjekjeve të egra të sllavo-komunistëve u arratis nga Shqipëria, ishte dhe Hiqmeti i cili pas shumë peripecive u vendos në Australi, ku për njëzet e dy vjet me rradhë drejtoi një program në gjuhën shqipe të titulluar "Zëri i shqiptarëve të lirë".

Hermesnews©AllRightsReserved
Çdo riprodhim i paautorizuar ndëshkohet sipas ligjeve në fuqi.