Video
Rubrikat
6/27/2008 10:06:27 AM
Fermerėt i kanė kthyer sytė nga toka
Prof.Asoc. Dr. Ago Nezha: 'Bujqėsia ka parametra tė konsiderushėm nė strukturėn e prodhimit vėndas dhe ze 20% tė tij'.
27 Qershor 2008 - Me njė audiencė prej mė shumė se 600 pjesmarrės, si rrallė herė takime tė tilla me fermerė qė punojnė drejtpėrsėdrejti nė sektorin e bujqėsisė nė Qarkun e Fierit, ministri Gjana, u ndodh nė njė atmosferė emocionuese, jo vetėm pėr nga pjesmarrja, por nga koloriti i problemeve qė u pozuan dhe dinamika e ndryshimeve qė ka pėsuar bujqėsia kėto vitet e fundit.
Ai theksoi nevojėn reciproke tė takimeve direkte me njerėzit e punės. Fermerė apo biznesmenė qofshin ata, takimet janė tepėr tė dobishme, nė mardhėnje tė ndėrsjellta, pėr tė njohur gjėndjen dhe pėr tė ndėrhyrė pėr ta ndryshuar atė, aty ku ekzistojnė mundėsitė.
Nga vizitat qė ka realizuar ministri Gjana, me ekipe tė gėrshetuara sipas problematikave, nė disa komuna e rrethe tė vėndit, si nė Shkodėr, Malėsi e Madhe, Burrel, Vlorė, Sarandė, e nė Fier, vėrejmė me kėnaqėsi se ėshtė rritur interesimi i pronarėve tė tokave pėr ta vėnė tokėn nėn kulturė, sipas interesave private qė kanė fermerėt.
Duke eksploruar nė thellėsi zonat fushore, kodrinore dhe ato malore, rezulton se Qarku i Fierit ėshtė zona mė intesive e bujqėsisė sė vėndit, me prodhimtarinė mė tė lartė nė fermat bujqėsore. Rajoni i Fierit ka 1/5 e tokės bujqėsore nėn kulturė, ku ¼ e numurit tė fermerėve janė tė angazhuar nė bujqėsi, nė zona fushore dhe kodrinore.
Duke u ballafaquar me realitetin nė bazė, ministri Gjana shpalosi bilancin e veprimtarisė sė MBUMK, se ēfarė kemi bėrė mirė, ēfarė nuk e kemi bėrė si duhet dhe ēfarė kemi bėrė keq nė kėto 3 vjetė tė qeverisjes demokratike. Bujqėsia nė Shqipėri kėto vite ka pėsuar progres, por ka edhe shumė probleme e nevoja pėr tu zgjidhur. Situata nė tėrėsi ka ndryshuar dhe ėshtė pėrmirėsuar nė sensin pozitiv.
Prodhohet dhe tregėtohet mė shumė prodhimi vėndas nė tregjet tona. Fushat janė tė zėna me njė mozaik kulturash bujqėsore, sipas destinacionit qė kanė pėrcaktuar vetė fermerėt. Janė 420.000 ferma private, prej tė cilave 360.000 e punojnė dhe shfrytėzojnė tokėn nė rrugė intensive.
Konstatojmė se ka mė shumė nevojė pėr informacion tė saktė dhe koherent. Bujqėsia ka parametra tė konsiderushėm nė strukturėn e prodhimit vėndas dhe ze 20% tė tij. Ėshtė pozitive dhe inkurajuese pėr zhvillimin e sektorit tė bujqėsisė me strukturėn e sotme tė popullsisė, ku 50% e saj jetojnė e punojnė nė fshat.Kriza globale ka pėrfshirė edhe bujqėsinė. Edhe vėndet e zhvilluara kanė ndjeshmėri tė spikatur, siē ėshtė rasti i Francės, ku Presidenti i saj, Sarkozi, deklaroi se bujqėsia po bėhet sektor strategjik.
Ėshtė pozitive qė Shqipėria plotėson sot 80% tė nevojave tė vėndit. Ka komente negative e tedencioze. Mediat shpesh herė transmetojnė se tokat janė tė pa mbjella, kur realiteti ėshtė krejt ndryshe. Nuk duhet tė mbjellim pesimizėm. Shteti dhe donatorėt i kanė orientuar subvencionet nė ata sektorė qė janė rentabėl dhe favorizues.
Ministria e BUMK, i ka pėrcaktuar katėr prioritetet kryesore qė janė: vreshtaria, perimtaria, pemtaria dhe blektoria (kryesisht miniferma blektorale). Shqipėria nuk mund tė prodhojė tė gjitha produktet bujqėsore, por ato kultura qė kanė efektivitet dhe leverdi ekonomike. (ska interes fermeri tė mbjellė panxhar, oriz, luledielli, apo edhe drithėra, atje ku ka kushte pėr kultura mė rentabėl. Mbėshtetja financiare nga shteti, do tė jetė pėr sektorė prioritarė. Vitin e kaluar filloi subvencioni nė masėn 10.miljon$, ndėrsa vitin tjetėr do tė shkojė nė 20.miljon$.
Por kėto mundėsi do vijnė nė rritje, deri nė 3-4 fishim po tė futemi nė BE. Fonde tė tjera do ēlirohen me mbarimin e investimeve pėr rrugėt, nga ku do thithi njė pjesė tė konsiderushme edhe bujqėsia. Me kėto premisa qė krijohen nė tė ardhmen, do mund tė furnizohet tregu vėndas dhe krijohen hapėsira pėr tė dalė nė tregun Ballkanik e atė Evropian.
Vėmėndje e vazhdushme duhet treguar pėr riabilitimin e kanaleve kryesore, kanaleve tė dyta e tė treta. Por ėshtė e rėndėsishme tė ndėrgjegjėsohet komuniteti, se shteti nuk do vijė tė pastrojė kanalet, ato duhet ti pastrojnė vetė pronarėt e tokės. Kujdes i veēantė duhet treguar edhe pėr rrjetin kullues, mirėmbajtjen e digave e rezervuarėve.
Shqipėria ka gjėndje 650 rezervuarė. Njė problem qė ministri Gjana tėrhoqi vėmėndjen e fermerėve, ishte kontrolli i imputeve qė vijnė nga jashtė, qė shpesh herė futen kontrabandė, tė pa kontrolluara dhe fermerėt bien viktimė e matrapazėve.Nuk duhet tė blihen fara e fidana tė pa ēertifikuar, si dhe plehra e herbicide pa rekomandimin e specialistėve.
Perspektiva e zhvillimit tė bujqėsisė, ėshtė kooperimi. Ėshtė imperativ i kohės tė bashkohen tokat dhe fuqia puntore, pėr ti dhėnė njė hop cilėsor fermave tė vogla, fragmentare. Pėr kėtė do ndimoj edhe mbyllja e proēesit tė ndarjes sė tokės. Ka fermerė qė e punojnė tokėn, ka tė tjerė qė e lenė djerrė, ka qė e japin me qira, por ka qė se japin me qera dhe as e punojnė vetė. Njė dukuri e rėndėsishme ėshtė qė tėrė faktorėt shtetėrorė, shoqėrorė, nė qėndėr dhe nė bazė, duhet tė harmonizohen dhe tė bashkėveprojnė nė tėrė veprimtarinė e tyre pėr tė mbėshtetur rritjen e prodhimit.
Nė kėtė sfond ministri Gjana, u bėri apel tė gjithė aktorėve lokalė si DRBUMK, QTTB dhe Bordeve tė Kullimit, si institucione tė MBUMK, tė rrisin frymėn e bashkpunimit dhe tė jenė sa mė afėr fermerėve, njerėzve tė punės dhe pushtetit lokal nė komuna e bashki, ku me kontaktet e pėrditshme, tė bėhen faktorė tė nxitjes dhe zhvillimit tė prodhimit bujqėsor e blegtoral.
Hermesnews©AllRightsReserved
Ēdo riprodhim i paautorizuar ndėshkohet sipas ligjeve nė fuqi.

Dėrgo me email
Stampo artikullin
Artikulli ėshtė lexuar 55 here