4/15/2010 8:27:24 PM

Integrimi. Po me pas?

Lëvizja e lire si një e drejte themelore universitare, ka lidhje te qëndrueshme e kovalente jo vetëm me proceset integruese, por edhe me shume efekte sociale te pakundërshtueshme.

Bledar Ilia
Kandidat per doktor i shkencave sociale
Universiteti i Krajoves, Rumani
Fakulteti i Shkencave Sociale

BE/ Lëvizja e lire, integrimi dhe efektet social psikologjike. Lëvizja e lire si një e drejte themelore universitare, ka lidhje te qëndrueshme e kovalente jo vetëm me proceset integruese, por edhe me shume efekte sociale te pakundërshtueshme qe bëjnë ne fund te fundit, qe shoqëria te reflektoje dhe te reagoje duke krijuar premise te tjera psikologjike qe vene ne lëvizje mendimin njerëzor ne raport me punën, respektin ndaj ligjit e demokracisë, krijimin e raporteve te reja kulturore, edukative për shoqëritë postkomunist dhe te pazhvilluara ekonomikisht.

Analiza e fenomenit te lëvizjes se lire qe lidhet direkt me procesin e liberalizimit te vizave, jo si apriori por si rezultat dhe produkt i realizimit te standardeve merr një rendësi te veçante për shkak edhe te efekteve qe ka prodhuar liberalizimi i tyre ne shume vende te Ballkanit perëndimor edhe mbi vendin tone, por edhe te presingut te vazhdueshëm mbi popullsinë shqiptare, pressing, i cili mund te çoje ne mobilizimin për te realizuar reformat por edhe ne depresion te shoqërisë shqiptare.

Natyrisht, te dyja këto efekte varen nga mekanizmat dhe funksioni politik i këtyre mekanizmave për te qene ne akord me aspiratat por edhe me përpjekjet e popullsisë për proceset liberalizuese.

Lëvizja e lire nuk është thjesht një produkt teknik ashtu siç jemi mësuar te flitet shpesh here duke e paraqitur atë si një fenomen teknik nga politika shqiptare.

Padyshim standardet qe kërkon lëvizja e lire janë parametra teknike siç janë sigurimi i kufijve, lufta kunder trafiqeve klandestine, sigurimi i dokumentave identifikuese te sakta etj.

Por a mund te flasim për sigurim kufijsh kur kemi një destabilitet politik?!
A nuk prodhon papunësi mungesa e konsensusit, a nuk prodhon emigracioni ilegal mosrealizimin e reformave, a nuk prodhon pasiguri kufijsh korrupsioni qe ka ne themel varfërinë dhe nivelin e ulet te jetesës te sa e sa shqiptareve qe aspirojnë për një jete me te mire.

Shume reforma te thella e te gjithanshme qe do ta strukturojne Shqipërinë shqiptare ne ato struktura te cilësisë evropiane qe padyshim do te prodhojnë stabilitet politik ne radhe te pare. Ky stabilitet do te varet nga funksionimi me real i institucioneve politike e demokratike shqiptare qe padyshim janë rezultat dhe produkt i institucionit te votës se lire.

Po për sa kohe do te ketë kontestime qe rrjedhin nga mosrespektimi i votës se lire do te mungoje jo vetëm gatishmëria dhe detyrimi kushtetues i funksionimit politik por do te kemi një anemi dhe një devitalizim për te gjithë institucionet kushtetuese, harmonia e te cilave është shume e nevojshme për realizimin e reformave te thella.

Prandaj duhet nënvizuar fakti se lëvizja nuk është thjesht një proces mekanik, por një proces i ndërlikuar me efekte sociale jo vetëm për shoqërinë shqiptare por edhe për atë evropiane.

Janë pikërisht disa aspekte te tjera shume here me te rëndësishme qe i bëjnë strukturat e Brukselit te ngurojnë për dhënien e OK-it. Padyshim qe Brukseli me mekanizmat e tij te kontaktit, mbi lëvizjen e lire vendos ne pozita detyruese politiken dhe jo vetëm politiken por edhe ndërgjegjen social psikologjike shqiptare , mbi lëvizjen e lire si një drejte universale, qe padyshim shoqërohet edhe me detyrime te forta ndaj shoqërisë ku ajo synon te lëvizë e lire dhe ne këtë plan shoqëria evropiane, e cila është një shoqëri e standardeve te larta demokratike dhe nuk fal kur nga ana jone mungojnë përpjekjet serioze për ndryshime rrënjësore dhe përmirësime te thella te standardeve.

Lëvizja e lire pa dyshim nuk ka efekte emigracioni me produkte ekonomike dhe kjo duhet te evidentohet vazhdimisht dhe jo te fshihet për te mbuluar efektet politike qe lidhen me qeverisjen dhe politiken ne përgjithësi, si dhe duke krijuar përshtypjen e rreme se liberalizimi do te ndryshoje jetën ekonomike dhe do ti japi fund varfërisë.

Natyrisht lëvizja e lire do te ketë efekte te çlirimit psikologjik për arsyen se dhe shqiptaret janë dhe duhet te ndjehen evropiane dhe jo qytetare te dorës se dyte, sikurse dhe faktin se shqiptaret do te kenë mundësi te ballafaqohen me kultura te tjera.

Shqiptaret do te kenë mundësi potenciale te njohin tregun e lire te punës, potencialet turistike europiane, te njohin qytetërimin dhe te prekin efektet e punës ne Evrope.

Me lëvizjen e lire shqiptaret do te prekin edhe një nga ëndrrat e tyre postkomuniste dhe do te ndjehen te pushtuar nga efektet emocionale pozitive si dhe do te përgatiten për hapin tjetër serioz, atë te aderimit ne Bashkimin Evropian qe padyshim është finalizimi i përpjekjeve dhe sakrificave te shumta te popullit shqiptar.

Integrimi evropian është një proces i vazhdueshëm qe nuk mund te kuptohet pa integrimin e brendshëm ekonomik, politik dhe kulturor. Te integrohesh do te thotë te lëvizesh ne te gjitha fushat, te realizosh reforma te thella dhe te krijosh ne radhe te pare një legjislacion te njëjte me atë evropian, te reformosh fushën ekonomike duke krijuar struktura, koncepte dhe mekanizma qe do ta bëjnë ekonominë tone te përshtatshme për tu integruar ne tregjet ekonomike evropiane, ta bëjnë atë fleksibile dhe atraktive ndaj marrëveshjeve e kontratave te përbashkëta.

Te integrohesh do te thotë te besh politike stabile, institucione politike dhe demokraci funksionale, te besh përpjekje te vazhdueshme për pavarësi te organeve e mekanizmave kushtetuese. Lëvizja e lire dhe integrimi janë pjese e një procesi transformimesh te reja qe pa dyshim do ta ndryshojnë infrastrukturën e jetës se shoqërisë shqiptare.

Lëvizja e lire dhe integrimi janë pjese e një procesi transformimesh e reformash qe pa dyshim do ta ndryshojnë infrastrukturën e jetës se shoqërisë shqiptare. Lëvizja e lire ne aspektin e thjeshte supozohet si një largim i madh i shqiptareve jashtë vendit. Kjo dukuri edhe mund te ndodhe ne mënyra te përkohshme por tregu i ngopur i punës, legjislacioni ndëshkues evropian ne tregun e punës pamundësia për tu integruar jashtë: do te krijojnë premisat e ndryshme te frenimit edhe te motivimit për te vene ne lëvizje energjinë ne tregun e brendshëm te punës, ne qytet por sidomos dhe ne fshat, një treg ky i neglizhuar sidomos nga te rinjtë te cilët gjithmonë kane si mode, tendencën për te punuar jashtë vendit te tyre.

Padyshim lëvizja e lire do te ristrukturoje edhe një here konceptet, mendimet, tendencat e orientimit drejt tregut, aktivizimin potencial te mundësive me atraktive ndaj tregut te jashtëm te punës.

Kështu lëvizja e lire do te strukturoje tendencat turistike te rinise. Studimi i gjuhëve te huaja, studimet ne shkollat turistike do ti beje ata me atraktiv ndaj tregut turistik te punës ne shume vende evropiane. Se dyti lëvizja e lire do te orientoje rininë drejt tregut dhe profilit profesional te studimit. Kështu ata do te vene re se tregu i jashtëm kërkon me shume arsim dhe diploma teknike e profesionale, si elektricist, guzhinier, hidraulik, mekanik etj.

Ky orientim i ri studimor do te sjelle padyshim dhe një ristrukturim te ri te arsimit ne Shqipëri duke favorizuar me shume arsimin e mesëm profesional dhe atë teknik te larte. Kjo nga ana e saj do te sjelle një rivlerësim te investimeve te familjes dhe shoqërisë shqiptare qe ajo te investoje pikërisht atje ku ka mundësi praktike për tregun e punës, brenda dhe jashtë vendit qe do te jene me te mëdha.

Se treti lëvizja e lire do te sjelle një fluks me te madh te komunikimit njerëzor, sidomos atij rinor ku do te kemi nje ballafaqim edhe kulturor te një brezi te ri te rritur dhe te edukuar ne shoqëri te ndryshme , ne një shoqëri shqiptare qe synon drejt hapjes dhe ne shoqëritë e hapura.
Natyrisht edhe për te analizuar reagimet dhe reflektimet te këtij ballafaqimi te këtyre te rinjve me tendenca kozmopolite e nacionaliste, reagim qe do te rrjedhe edhe nga disniveli ekonomik dhe stresi shoqëror por edhe nga mënyra jo te njëjta te menduarit dhe te kuptuarit te fenomeneve te situatave brenda dhe jashtë vendit.

Ajo cfare vihet re është tendenca e studimeve jashtë shtetit. Ne këtë aspekt lëvizja e lire do te risi fluksin e studenteve qe aspirojnë te zhvillojnë studimet jashtë vendit duke u nisur edhe nga fakti i njohurive me te kompletuar dhe te diplomave atraktive te BE, te cilët padyshim nëse kthehen do te jene promotori i ndryshimeve te mëdha te shoqërisë shqiptare, pasi ky brez i arsimuar ne perëndim ka një integritet te lart kulturor, profesional, demokratik dhe politik.

Lëvizja e lire do ti japi një frymëmarrje te thelle edhe zhvillimit ekonomik qe ka për themel tregtinë dhe sidomos ai kufitar. Mallrat dhe tregtite e tyre me rajonet ndërkufitare ku cilësia biologjike e mallrave tona do te bëjnë qe ato te çajne ne tregun evropian. Kështu do te kemi fillimin e metropoleve te breja ndërkufitare ku do te qarkullojnë lirisht jo vetëm mallrat por edhe idetë.

Lëvizja e lire do te jete shume favorizuese për Shqipërinë ne promovimin e saj kulturor e qytetërues dhe ne fillimin e ndryshimeve, zbutjen e tendencave raciste sidomos ne vendet kufitare pasi produkti me i madh i kësaj lëvizjeje do te jene te rinj dhe te reja qe për fat te mire Shqipëria i ka te arsimuar por edhe poliglote. Këta do te jene një imazh krejtësisht ndryshe nga ai i viteve 90.

Levizja e lire do te rrise me shume shkëmbimet kulturore dhe artistike por edhe proceset e binjakëzimit te shume institucioneve me shkëmbim eksperience qe ne fund te fundit do ti shërbejë jo vetëm institucionalizimit te marrëdhënieve te qëndrueshme por edhe institucionalizimit te integrimit.

Lëvizja e lire padyshim do te ule edhe krimin e organizuar pasi do te beje qe trafiqet te bien por edhe korrupsioni i lidhur me trafiqet e paligjshme si dhe do te krijoje mundësi për një zhvillim real ekonomik sidomos te zonave ndërkufitare duke rritur ndjeshëm mundësinë e integrimit.

Ne kemi shume modele kufitare sidomos ne jug, ku shume komuna ndërkufitare për shkak edhe te ekzistencës se minoriteteve, ku pasqyrohet se si lëvizja e lire, punësimi jashtë vendit, kane krijuar një produkt te madh ekonomik por edhe një zhvillim te qëndrueshëm te këtyre zonave duke i bere ato zona me standarde dhe parametra perëndimore ,padyshim me ndikim shume pozitiv për shoqërinë shqiptare e cila ka gjithashtu nevoje per stimulime pozitive dhe modele integruese kudo qofshin ato.

HermesNews - ©2010

Dërgo me email | Stampo artikullin | Artikulli është lexuar 477 here