12/13/2009 7:42:17 PM
Masakra e pyjeve shqiptare
Korrupsioni dhe paaftėsia e organeve zyrtare ne parandalimin e tregtisė se paligjshme te pyjeve ėshtė duke degraduar mjedisin ne malet e Veriut.
Nga Elvis Nabolli
13 Dhjetor 2009
HERMESNEWS/BIRN - Ēdo ditė dhjetėra automjete te renda, te ngarkuara me drunj te sapombledhur zbresin poshtė shpatit te malit te Fezes, ne zonėn veriore te Shqipėrisė, drejt veriut te qytetit te Shkodrės.
Ky mal ndodhet afėr njė pylli me ah te dendur i administruar nga shėrbimet pyjore, por i degraduar nga prerjet ilegale te vazhdueshme. Qe nga shembja e regjimit komunist ne Shqipėri ne 1991 pjesa me e madhe e malit ka qene e braktisur, pa bime te mbjella.
Pavarėsisht nga ndikimi shkatėrrues qe kėto tregtare kane ne kėtė mjedis, zbuluam qe prerėsit ilegale shpesh largohen me mallin e tyre duke paguar ryshfete te vogla rojtareve te pyjeve ose mbėshteten tek policia.
Megjithėse autoritet lokale pranojnė qe prerjet ilegale janė njė problem, ato pohojnė qe po bėjnė njė pune te vėshtirė duke mbajtur nen vėzhgim madje mburren me disa suksese.
Statistikat zyrtare arrijnė ne pėrfundimin qe prerjet ilegale janė lakuar qe kur arritėn kulmin ne vitin 1997, kur vendi u shkatėrrua nga njė konfuzion i vėrtetė i ndjekur nga falimentimi i njė serie firmash piramidale- si projekte investimi.
Por statistikat zyrtare janė te pabesueshme. Ne 2005 studimet e Bankės Botėrore arritėn ne pėrfundimin se prerjet ilegale te paregjistruara ne Shqipėri tejkalojnė prodhimet legale.
Sipas te njėjtave studime pjesa me e madhe e prerjes ilegale te drunjve ne Shqipėri ėshtė shitur ne fshehtėsi, gjithashtu pėr ndezje zjarri ose si material pėr industri.
Hapėsirat pyjore mbulojnė 36% te Shqipėrisė por kane qene te degraduara rendshem kėto dy dekadat e fundit. Mali i Fezes ne komunėn e Shllakut nuk ėshtė njė rast i veēante, te tjera hapėsira malore qe priten janė Cukali, Postriba dhe Boga qe kane pasur te njėjtin fat.
Fshataret e Shllakut te cilėt janė te pėrfshire ne prerjen ilegale thonė qe ato punojnė me shume ne dimėr kur rėnia e dėborės e bene udhėtimin dhe ardhjen e policeve ne kėtė zone dhe rojeve te pyllit me te vėshtirė dhe presin kryesisht drunj lisi dhe drunj gėshtenje.
"Ne ngjitemi lart ne mal herėt ne mėngjes me njė kamion bosh dhe presim drunj pergjate gjithe dites," thotė Gjin Ndoci, i cili punon pėr njė nga kompanitė lokale qe merren me prerjen e drunjeve ilegale ne male. "Ngarkimi fillon pasdite dhe pastaj ne kthehemi ne orėt e vona," - Ndoci shton, se ky ėshtė plani i njė rituali te pėrditshėm.
Ne fshatin Gegaj, banoret e vendit shprehen se te paktėn 30 kamionė dhe ekskavatorė ngarkohen me drunj te prere ilegalisht dhe kalojnė ne rrugėn e tyre duke u nisur pėr ne qytetin e Shkodrės ēdo dite. Gjate rrugės pėrtej fshatit gjenden portobagazhe te boshatisura kėtu dhe atje.
Ndoci thotė se kane pak probleme me rojtaret e pyllit."Kur policet e pyllit na ndalojnė neve, ne thjesht paguajmė njė ryshfet prej 1,000 lek (8 euro) dhe ato na lejojnė neve te kalojmė pa na shqetėsuar," -shpjegon ai.
Policia e shtetit ka njė sistem veprimesh tepėr te thjeshte."Kur ne u paraqesim atyre njė fotokopje te lejes se kalimit te njė zone tjetėr, ato na lėnė neve te kalojmė,"-thotė Ndoci. "Nėse qėllojmė ne ndonjė polic kembengules qe kėrkon ti shohė me me hollėsi dokumentet, atėherė fillojnė ''bisedimet'' dhe ne i japim atij para me shume se tarifa e zakonshme," shton ai.
Ekspertet lokal ne zonėn e Shkodrės pranojnė se kjo industri ilegale ėshtė njė sjellje e pahijshme pėrpara syve te autoriteteve. "Dhjetėra automjete te ngarkuara rende me drunj kalojnė lehtėsisht ne Shkodėr ēdo dite pa i ngacmuar askush pėr ti ndaluar dhe pėr te kontrolluar dokumentet e tyre," - thotė Gjovalin Gjekaj, njė ekspert me shėrbimin e pyjeve ne Shkodėr.
Shumė kompani qė merren me prerje e drunjve ilegalisht janė banore vendas kėtu afėr. Disa janė te varur nga qytetet fqinje si Lezha ose Shkodra.
Prefekti i Shkodrės Maxhid Cungu, pranon se prerja ilegale e drunjve ėshtė njė problem por pretendohet se administrata e tij ėshtė duke punuar dhe duke e mbajtur nen fre kėtė situate."Shėrbimi pyjor ka dhėnė njė pune te detyrueshme ne hasirat e malit te Fezes qe ne Shtator per te bere njė raportim ekspert per situatėn dhe pėr te identifikuar ato qe i krijojnė kėto probleme," - thotė ai.
Ndėrkohė drejtori i shėrbimeve pyjore pėr zonėn e Shkodrės, Myzafer Kraja, thotė se mėnyra e prerjeve ilegale ne malin e Fezes nuk ėshtė aq e larte sa banoret vendas pretendojnė."Janė katėr kompani me leje te rregullt pėr tu ngarkuar ne kėtė zone," - shpjegon ai.
Licencat e dubluara
Fshataret diskutojnė qe pretendime te tilla drejtojnė vėmendje shpesh ne kompanitė e prerjeve dhe transporteve duke pėrdorur licenca te dubluara te marra nga te tjera firma prerjesh e transportesh duke kaluar sasinė e caktuar dhe duke arritur qellimin e tyre.
Ndoci e di mjaft mire qe pronari i tyre nuk ka njė leje zyrtare pėr te ngarkuar drunj ne mal."Ai pėrdor lejen e njė kompanie tjetėr te marre pėr ngarkimin e drunjve pėr zjarr ne njė zone tjetėr," -shpjegon ai.
Lejet personale te vėzhguara i sugjerojnė kompanive rregullin e zakonshėm te ngarkimit te drunjve ne kėto hapėsira ku ato nuk kane leje te drejtojnė.
Drejtori i shėrbimit pyjor, Kraja, thotė qe ato janė duke bere te pamundurėn pėr t'i dhėnė fund prerjeve e pėr te bere te mundur ruajtjen e pyjeve. Ai argumentoi qe ne vitet e fundit shėrbimet pyjore kane zbuluar 35 raste te prerjeve ilegale ne zonėn e Shkodrės, ku 19 prej tyre i janė drejtuar gjykatės.
Ne 16 raste vlera drusore e sekuestruar ishte me pak se 500$ dollare, prerėsit dhe transportuesit janė gjobitur ne baze te ligjit te pyjeve, me njė maksimum te jashtėzakonshėm ne vlerėn e dėmeve. Ndėrkohė rastet iu referuan sistemit gjyqėsor ku prerėsit dhe transportuesit i shpėtuan njė vitit burgim.
Kraja gjithashtu insistoi se demet e bėra ne pyje nga prerjet ilegale kane qene te korrigjueshme."Pėr ēdo prerje qe ėshtė bere, 2.5 peme te reja janė mbjellur," thotė ai.
Asnjė kontroll
Tė dhėnat zyrtare nga INSTAT tregojnė se autoritetet nuk kanė konfiskuar shumė nė prerjet ilegale qė janė bėrė nė zona tė ndryshme. Ato argumentojnė njė lloj konfiskimi ne masėn prej 30%. Megjithatė, pėrfaqėsimi ne klasėn ilegale te punonjėsve te paligjshėm janė rreth 10 here me te larta se te INSTAT`-it.
Kėto punėsime nė prerjet ilegale janė tė ndėrgjegjshėm se ndaj tyre nuk do tė ketė asnjė masė ndėshkuese."Pronari na e bėn neve tė qartė qė do te punojmė pa ndonjė pengese sepse ai ka rregulluar punėt me shėrbimin pyjor," thotė Ndoci, ngarkuesi i drunjeve."Atje, rreze malit te Fezes, ku ne presim drunj, askush nuk vjen pėr tė na kontrolluar." //Elvis Nabolli eshte gazetar i Tv1 Channel ne Shkoder. Balkan Insight eshte publikim online i Birn-it. Investigatori mbeshtetet nga organizata Daneze e Gazetareve Investigues, FUJ, nen programin e SCOOP.//
HermesNews - ©2009
Dėrgo me email
Stampo artikullin
Artikulli ėshtė lexuar 1330 here 
