9/17/2009 4:39:28 PM

Mehmeti, më shumë vëmendje nga Shqiperia

Roli i partive shqiptare në trevat jashtë kufijve është pasqyre e zhvillimit politik dhe shoqëror të këtyre vendeve. Por cili është qëndrimi i tyre politik ndaj ndryshimeve të vazhdueshme që përcjellin jetesën e bashkëkombësve tanë në këto treva? Për te folur rreth ndërhyrjes se politikave shqiptare ne zgjidhjen e problemeve dhe për Malin e Zi është prononcuar për HermesNews Sekretari i përgjithshëm i Lidhjes Demokratike në këtë shtet Saubih Mehmeti.

Era Cani
17 Shtator 2009

PODGORICE (MAL I ZI) - 19 vjet që nga krijimi i partisë suaj z. Mehmeti, çfarë i ka sjellë shqiptarëve dhe sa e gjeni veten si parti në Parlamentin e Malit të Zi?

Themelimi i Lidhjes Demokratike në Mal të Zi (LD në MZ) kishte për qëllim të vetëm realizimin dhe mbrojtjen e të drejtave të shqiptarëve në Mal të Zi. Në këtë aspekt LD në MZ është angazhuar që programin e vet politik, ekonomik, kulturor, etj. etj..... që konsiston në mbrojtjen, ruajtjen dhe avancimin e të drejtave të shqiptarëve në Mal të Zi, në menaxhimin e pasurive natyrore, kultivimin dhe zhvillimin e vlerave kulturore e arsimore, përmes institucioneve të sistemit. Gjatë kësaj periudhe LD në MZ si parti parlamentare rol të veçantë ka luajtur sidomos në periudhën e krizës së luftës në ish Jugosllavi, në mbrojtjen fizike dhe lirimin e të rinjve shqiptarë në Mal të Zi. Kujtoj vitin 1992 ku falë qëndrimit të LD në MZ kundër luftës dhe sensibilizimin e opinionit vendas dhe ndërkombëtar për mobilizimin e mbi 800 të rinjve shqiptarë dhe planin e ish-ushtrisë jugosllave për dërgimin e tyre në frontin e luftës në Bosnje-Hercegovinë, plan i cili dështoj falë angazhimit të LD në MZ.Me ndërhyrjen e kësaj partie u arrit që të lirohen të gjithë shqiptarët e mobilizuar për disa javë të rrethuar nga ushtria dhe paramilitarët serb të pambrojtur dhe pa armatim në malet e Sutormanit-Rumisë (komuna e Tivarit) me ç’rast evitohet një masakër e dytë e Tivarit.

LD në MZ përmes përfaqësimit në Parlamentin republikan është e vendosur për realizimin e të drejtave të shqiptarëve përmes institucioneve të sistemit, ku gjatë kësaj periudhe të aktivitetit të përfaqësuesëve të LD në MZ janë propozuar me dhjetëra Ligje, mbi 1000 (një mijë) amendamente e që një numër i madh i tyre kanë të bëjnë pikërisht në përmirësimin e pozitës dhe definimin e statusit final të shqiptarëve në Mal të Zi.

Cili është programi i partisë suaj?

Çdo parti politike aktivitetin e vet duhet ta mbështesë në programin politik sepse ai program është një kontratë me votuesit të cilët mbështesin subjektet e tilla sepse votuesi vetëm në bazë të Programit politik, ekonomik, social, etj. etj...... sheh interesin dhe mundësinë e realizimit të të drejtave elementare si qytetar i lirë edhe pse në praktikë ndodh shpeshherë që disa parti përkatësisht përfaqësues të atyre partive humbin kursin e orientimit dhe devijojnë nga programet e tyre për qëllime shumë të vogla, çka dëmton rëndë imazhin e një demokracie të vërtetë.

Ndërsa LD në MZ angazhohet: të mbrojë interesat nacionale me anë të përfaqësimit autentik, të drejtat dhe liritë e njeriut, si dhe të drejtat nacionale kolektive të shqiptarëve në Malin e Zi dhe të qytetarëve të tjerë, të bazuara në orientimet programore të LD në MZ-së, duke respektuar dokumentet dhe marrëveshjet ndërkombëtare; të ndërtojë demokracinë, duke respektuar të drejtat e njeriut të mbrojtura me standarde ndërkombëtare, të bazuara në bashkësinë e njerëzve të lirë dhe të ndërgjegjshëm, të cilët bashkëpunojnë, respektojnë njëri-tjetrin dhe marrin përgjegjësi të përbashkëta të ndërtojë shtetin juridik me raporte të balancuara dhe pushtete të ndara qartë, si garant për jetën, lirinë dhe të drejtat e qytetarëve, të garantuara me kushtetutë dhe ligje demokratike; të garantojë të drejtat e pronës private, paprekshmërinë e saj dhe të drejtën e pronarit që ta administrojë, trashëgojë dhe kompensimin e saj me vlerë të plotë të tregut.

Lidhja Demolratike në Mal të Zi, pretendon të jetë forca kryesore që mbron më së miri të drejtat legjitime të popullsisë shqiptare ne këto treva, si janë marrëdhëniet e saj me partitë e tjera shqiptare?

Lidhja Demokratike në Mal të Zi është subjekti i parë politik shqiptar dhe u formua më 09 shtator 1990 me një program të qartë politik, me theks të veçantë, mbrojta e të drejtave të shqiptarëve në Mal të Zi, realizimi i kërkesave të shqiptarëve dhe avancimi i tyre në varësi të kohës e që u përkrah në masë në mbi 90% në atë kohë nga popullata shqiptare në Mal të Zi. Ajo çka e veçon dhe i jep përparësi LD në MZ (Lidhjes Demokratike në Mal të Zi) me dallim nga të gjitha subjektet tjera shqiptare (UDSH - Unioni Demokratik i Shqiptarëve, PPD - Partia e Prosperitetit Demokratik, BDSH - Bashkimi Demokratik i Shqiptarëve, FORCA-Forca e Re Demokratike dhe ASH-Alternativa Shqiptare) pa dyshim qëndron në faktin se Lidhja Demokratike në Mal të Zi është e organizuar dhe vepron në të gjitha trevat shqiptare në Mal të zi, aty ku shqiptarët janë autokton, në komunat Ulqin (Ulqin dhe Anë e Malit), Tivar (Krajë), Tuz (Malësi), Plavë (Plavë e Guci) dhe Rozhajë si dhe qasja e angazhimi i Lidhjes Demokratike në realizimin e kërkesave bazuar në programin e vet politik në planin nacional kombëtar. Pavarësisht rrethanave të krijuara gjatë gjithë kësaj kohe i ka rezistuar përpjektjeve të shumta për t’ia zbehur aktivitetin politik nga individ të ndryshëm, subjekte politike shqiptare dhe joshqiptare, por padyshim që Lidhja Demokratike mbetet forca kryesore dhe më serioze në mbrojtjen e të drejtave legjitime të shqiptarëve në Mal të Zi. Deri në zgjedhjet e fundit parlamentare të vitit 2006 Lidhja Demokratike ka qenë ne koalicion me subjektet politike shqiptare në të dy nivelet,ndërsa nga ato zgjedhje UDSH koalicion me partinë në pushtet të Millo Gjukanovic. Si rezultat I këtij koalicioni e vetmja komunë qe deri atëherë ishte opozitare,ku pushtetin e gëzonin partitë shqiptare ç’ka rezultoi me humbjen e pushtetit dhe si pasoje raportet me këtë parti u ngrinë. Ndërsa me të gjitha subjektet e tjera politike kemi raporte te ndërsjella.

Ekziston një platformë e qartë politike në partinë tuaj, cilat janë pikat më të forta të saj?

Duke u bazuar në aktivitetin e deritashëm të kandidatëve të Lidhjes Demokratike e që kanë dëshmuar gjatë gjithë kësaj kohe, gati dy dekada, se me përkushtim dhe përgjegjësinë më të lartë kombëtare, politike, profesionale e qytetare kanë dhënë një kontribut të pamohueshëm, çka një gjë të tillë e pranojnë edhe rivalët tonë politik, në realizimin e të drejtave të shqiptarëve në Mal të Zi.

Pra kandidatët-përfaqësuesit e LD në MZ, gjithsesi edhe më tej do të angazhohen për realizimin e orientimeve programore dhe programin e LD në MZ, të cilat shkojnë drejtë definimit final të statusit të shqiptarëve në Malin e Zi. Në këtë drejtim, prioritete të veprimtarisë sonë politike edhe më tej do të jenë:

• Decentralizimi i pushtetit
• Jetësimi i komunës së Tuzit me të drejta të plota dhe në kufinjt natyrorë të Malësisë
• Përfaqësimi autentik në të gjitha organet dhe nivelet e pushtetit në MZ
• Mbrojtja dhe avancimi i të drejtave të pakicave, duke zbatuar mekanizmat, praksën pozitive dhe standardet e njohura ndërkombëtare
• Arsimimi në gjuhën amtare shqipe në të gjitha nivelet
• Administrata në gjuhën shqipe, dokumentet personale publike
• Institucionet nacionale: fakultetet, bibliotekat, institutet...
• Anulimi i Ndërmarrjes Publike Shtetërore për Administrimin e të Mirave Detare, të cilën ne me të drejtë e quajtëm „të këqiat detare“
• Kthimi i pronës së marrë dhe të nacionalizuar ose kompensimi i drejtë i saj ish-pronarëve (Valdanosi, ish-Ekonomia ushtarake në Shas, në Malësi, pyjet në Plavë e Rozhajë etj.)
• Shfrytëzimi i „Plantazheve“ me qëllim zhvillimor të territorit në të cilin ato gjenden
• Lirimi i përmendoreve të kulturës dhe majave të maleve nga tentativat e përvetësimit nga kisha pravosllave serbe (në ishujt në liqenin e Shkodrës, heqjen e kishes së metaltë nga maja e malit Rumi, mbetjet – themelet e muranat e Shën Mërisë – Kishës së Krajës nga shek. i 10-të etj.)
• Ndryshimin e planit hapësinor dhe anulimi i Parkut Nacional „Prokletije“
• Kundër korrupcionit, krimit të organizuar dhe gjendjes monopoliste në vend
• Kundër diskriminimit etj. etj.............

Aktualisht ekzistojnë shtatë subjekte politike shqiptare në Mal të Zi, nuk mendoni se bashkimi i tyre në një forcë të vetme do të ishte zgjidhja që kërkon popullësia shqipetare këtu?

Sipas situates së krijuar aktualisht në skenën politike shqiptare në Mal të Zi, fatkeqësisht as që mund të mendohet për një ribashkim të mundëshëm të partive shqiptare në këtë kohë, për vet faktin se në zgjedhjet, të cilat kanë një rëndësi të veçantë me qëllim të përfaqësimit sa më të denjë të shqiptarëve dhe interesave të tyre në Parlamentin e Malit të Zi, nuk u arrit një marrëveshje mes partive shqiptare për një koalicion të gjerë natyror çka domosdoshmërisht do të siguronte edhe një ose dy mandate më tepër në Parlament.

Sigurisht që Lidhja Demokratike në Mal të Zi, mendoj se ka përgjegjësi më të madhe politike sepse është partia e parë politike shqiptare dhe e organizuar në të gjitha trojet etnike shqiptare në Mal të Zi, nga partitë më të reja të cilat janë të organizuara në baza lokale, e para dhe menjëherë pas shpalljes së Zgjedhjeve, edhe pse kërkesa jonë ka qenë që zgjedhjet të mbahen në tetor, ka iniciuar dhe ka ofruar mundësinë e formimit të një koalicioni të gjerë mes partive shqiptare çka fatkeqësisht nuk u arrit një gjë e tillë, por që Lidhja Demokratike ka formuar koalicion me Alternativën Shqiptare me seli në Tuz (Malësi).

Se sa do të ishte me interes një bashkim i partive shqiptare nuk do koment. Me këtë jo vetëm që do të arrihej një rikthim i besimit dhe rehabilitimit të votuesve shqiptarë por me këtë do të sigurohej edhe ndonjë mandate më tepër çka do ta bënte faktorin shqiptarë mjaft të rëndësishëm madje dhe vendimtar në skenën politike në Malin e Zi dhe një mundësi reale e përshpejtimit të zgjidhjes së statusit final të shqiptarëve në Mal të Zi mbështetur në dokumentat ndërkombëtare mbi pakicat, çka edhe për Malin e Zi do të ishte me interest të madh se me këtë do të hapte rrugën sa më pare drejt integrimeve euro-atlantike.

Roli i partisë kryesore politike në Shqipëri? Ka dhënë mbështetje për çështjet që ju shqetësojnë dhe a ndryshojnë këto marëdhënie sa hërë që ndryshon ngjyrimi politik i udhëheqësve?

Sigurisht që PD-ja, si parti politike kryesore në Shqipëri, për faktin që ushtron pushtetin, e cila edhe kësaj radhe me sukses fitoi zgjedhjet parlamentare ka një rol të veçantë dhe përgjegjësi më të madhe jo vetëm ndaj shtetasve shqiptar por ndaj të gjithë shqiptarëve pavarësisht ku ata jetojnë.

Shqipëria ka një rol shumë të rëndësishëm në rajon dhe normalisht mardhënjet e mira me shtetet fqinje janë një parakusht drejtë integrimeve euro atlantike, çka Shqipëria e ka arritur me kohë, në veçanti me Malin e Zi, në shumë fusha të bashkëpunimit. Por, ajo çka është me rëndësi, se shqiptarët në Mal të Zi herëpashere në periudha të ndryshme e kanë ndierë vetën të lënë pas dore. Normalisht në periudhën kur në qendër të vëmendjes ka qenë Kosova, shteti Shqiptar dhe Qeveria e saj me qendrimet e qarta ndaj situatës së përgjithshme në Kosovë ka ndikuar drejtëpërdrejtë në njohjen e pavarësisë së Kosëvës nga qeveritë e disa shteteve, sidomos shteteve fqinje.

Se sa është i angazhuar shteti amë ndaj nesh nuk ka shumë vend për kënaqësi. Çdo qeveri dhe çdo ndrrim pushtetesh duhet të ketë një politikë të qartë ndaj një pjese të konsiderueshme të popullit të vet të mbetur jashtë kufijëve administrativ të shtetit. Është i vetmi popull, populli shqiptarë, në botë i cili jeton në trojet e veta etnike e që është i shpërndarë në gjashtë shtete.

Në këtë aspekt është kërkesë e kohës që Shqipëria të ketë një institucion, e jo një person apo diçka tjetër, ku duhet të mbajë kontakte të rregullta me përfaqësuesit legjitim të shqiptarëve jashtë kufijëve administrativ, në mënyrë që sa më parë të arrihet shkëmbimi i informacionit dhe kërkesat e shqiptarëve të arijnë të shqyrtohen në kohë, dhe të gjejnë mbështetje të parezervë në kërkesat legjitime të shqiptarëve jashtë kufijve administrativ, nga çdo Qeveri e cila del nga vota e lirë dhe vullneti i sovranit.

Projektet Shqiperi-M.Zi cilen fushe kane prekur me shume apo mungojne?

Ajo çka është jetike për ne shqiptarët në Mal të Zi duhet që permes projekteve dhe programeve të ndryshme zhvillimore shteti amë të nxisë bashkëpunimin me Malin e Zi në veçanti me shqiptarët me qëllim të avancimit të vlerave kulturore, ekonomike e në veçanti atyre arsimore kur e dimë se e vetmja mundësi e shkollimit të lartë për të rinjtë tanë janë Universitetet e Shqipërisë dhe Universiteti i Prishtinës. Ndërkaq ajo çfare kërkohet nga Qeveria konkretisht nga Ministria e Arsimit është t’ju krijohet mundësia për t’u regjistruar pa kufizim studentëve tanë sepse numri i të interesuarve për të vazhduar studimet e larta nuk është edhe aq i madh sa të mos mundet t’i përballojnë Universitetet e Shqipërisë. Gjithashtu duhet që me marrveshje ndërshtetrore Shqipëri - Mal i Zi të bëhet pranimi i diplomave pa nevojë të nostrifikimit të tyre.

Marredheniet e partise suaj me Kosoven, ndryshimet pas nenshkrimit te aktit te pavaresise dhe shpallja e saj shtet?

Shqiptarët në Mal të Zi historikisht kanë qenë shumë afër me Kosovën dhe kosovarët për faktin se gjenerata me radhë janë shkolluar në Kosovë si në shkollat e mesme e sidomos në Universitetin e Prishtinës. Universiteti I Prishtinës ka qenë e vetmja shpresë dhe dritare e diturisë për brezat e ri në të gjitha kohërat prej themelimit të Universitetit deri me arritjen e pluralizmit në Shqipëri, ku gjeneratat e para kanë filluar të ndjekin shkollimin e lartë në vitin 1992 në Universitetet e Shqipërisë. Duke patur parasysh se nevoja për shkollim të lartë ka qenë shumë e madhe dhe prej gjenerate në gjeneratë Universiteti i Prishtinës ka prodhuar kuadro të mirefilltë në të gjitha fushtat e studimit, ka ndikuar në ngritjen arsimore dhe kadrovike të shqiptarëve në Mal të Zi. Kjo pa dyshim ka ndikuar që lidhjet me kosovarët të jenë shumë të afërta. Nuk duhet harruar për kontributin e madh që ka dhënë Kosova dhe kosovarët për shqiptarët në Mal të Zi, përveç në drejtim të arsimimit edhe në shumë fusha të tjera. Ndihmat meteriale në zbutjen e pasojave të tërmetit të viti 1979. Nga ana tjetër shqiptarët në Mal të Zi në periudhën e luftës në Kosovë më 1999 kanë hapur dyert pa përjashtim prej Rozhajës, Plavës e Gucisë, Malësisë, Krajës, Anës së Malit e deri në Ulqin në pranimin e mbi 50 000 të dëbuarve kosovarë nga regjimi serb i Millosheviqit. Janë edhe shumë arsye të tjera që lidhjet mes kosovarëve dhe shqiptarëve në Mal të Zi I bënë të forta dhe vëllazerore. Normalisht që pas nënshkrimit të aktit të pavarësisë LD mban kontakte te rregullta me të gjitha subjektet politike në Kosovë ne vecanti me LDK (Lidhjen Demokratike të Kosovës) si dhe me të gjitha institucionet shtetërore.

Juve personalisht jeni i bindur qe partite shqiptare këtu nuk janë thjesht një mekanizëm që vihen në punë nga udhëheqës të politikës malazeze?

Për mua është shumë indicative se si u formuan të gjitha këto subjekte politike në një territor dhe nje numër kaq të vogël të shqipëtareve dhe kush I mbeshteti. Gjithesesi pa paragjykuar vlerësoj se kjo situate e krijuar në mes të elektoratit shqipëtar I shkon në favor politikës aktuale malazeze dhe kjo do të zgjas deri sa shqipëtaret ne Mal të Zi të emancipohen politikisht. Shumë parti kanë rënë pre e politikës malazeze.



Hermesnews©AllRightsReserved
Çdo riprodhim i paautorizuar ndëshkohet sipas ligjeve në fuqi.

Dërgo me email | Stampo artikullin | Artikulli është lexuar 479 here